Gorizontal burchak o‘lchash tamoyili. Teodolitlar.
Gorizontal burchak o‘lchash tamoyili. Teodolitlar. Tayanch so‘zlar:Teodolit, limb, qiyalik burchak, shtativ, shovun, adilak, taglik, , alidada, verner, qarash trubasi. Lentalar, ruletka, svetodalnomer, radiodalnomer, chizik olish komparlash tuzatmasi.
6.1. Joyda burchak o‘lchash tamoyili.
Joyda gorizontal va vertikal burchak o‘lchanadi. Gorizontal burchak o‘lchash prinsipini misolda ko‘rib chiqamiz.
Joyda A, V, S nuqtalar berilgan deylik (6.1.1.- shakl ). A nuqtadan R tekislik o‘tkazamiz. V, S nuqtalarni R tekislikka proeksiyalaymiz. SHunda Av va As chiziqlar hosil bo‘ladi. Av va As chiziqlar va AA’ tik chizig‘idan o‘tuvchi M va N vertikal tekisliklar o‘tkazamiz.
Demak A nuqtadan chiqqan ikkita yo‘nalish AV va AS ning gorizontal R tekislikdagi proeksiyalari ( Av va As) orasida hosil bo‘lgan burchak b – gorizontal burchak bo‘lib hisoblanadi. b burchakning qiymatini topish uchun AA’ tik chiziqqa gradus va minutlarga bo‘lingan doira limb o‘rnatilgan deb faraz qilamiz. Doirada av’ va as’ tomonlar orasidagi yoy b’c’ o‘lchanishi kerak, ya’ni b‘ burchak.
Vertikal burchak – qiyalik burchak deb ham ataladi. Masalan: AV bilan Av orasidagi burchak qiyalik burchagi. Qiyalik burchagi a1 , a2 ; Joyda gorizontal burchakni o‘lchashda ishlatiladigan asbob quyidagi qismlardan iborat: limb, alidada. Ana shunday asbob – teodolit deb ataladi.
Teodolitlar. Teodolit nuqtaga shtativ va shovun yordamida o‘rnatiladi. Teodolit to‘g‘ri o‘rnatilganligi – adilak yordamida tekshiriladi. Teodolit bilan vertikal burchak o‘lchash mumkin. Gorizontal burchak o‘lchash tamoyili. Teodolitlar.
Muallif: A.Ganiyev.
