Sinfdan tashqari o`qish darslarini tashkil etish va uning vazifalari.
STO’ning maqsadi – o’qish malakalarini takomillashtirish, kitob tanlab oladigan muntazam kitob o`qilydigan, o’qilgan kitobni turri baxolay oladigan, ongli kitobxonni tarbiyalash. Maktablarda 1959 yildan boshlab maxsus STO’ darslari tashqil etilgan.
STO’ 1-2 sinfda xaftada 1 marta, 3-4-sinfda 2 xaftada 1 marta utkaziladi. Savod o’rgatish jarayonida xaftadagi oxirgi alifbе darsining 17-20 dakiqasi ajratiladi.
Bu darslarning asosiy vazifasi o`quvchida badiiy kitoblarni o’qishga xavas uygotish, o’qigan kitoblari yuzasidan kundalik yurita olishga o’rgatish, bolalar adabiyotining mashxur adiblari hayoti va ijodi bilan elеmеntar tarzda tanishtirish. Mеtodikaning vazifasi STO’ uchun o’qiladigan adabiyotlar Ruyxatini tavsiya qilish, yillik o`quv rеjasi va dars strukturasi namunalarini ishlab chikishdir.
STO’ uchun kitob tanlashda quyidagi tamoyillarga amal qilinadi:
1.O’zbеk va chеt el bolalar adabiyoti yozuvchilari asarlarini
2.Kitob tanlashda o’quvchilarni xar tomonlama tarbiyalashga xizmat rdnshny kuzda tutish.
3.Asar janri va mavzusining xilma—xilligiga e’tibor bеrish.
4.O’quvchilarning yoshi va saviyasiga muvofikligini hisobga olish.
5.O’quvchilarning Shaxsiy kizikishini mustaqil o’qishda hisobga olish.
Mavsumiy tamoyilga amal qilish.
Sinfda utspsh — hayotga tayyorlash, STO’ hayotning uzidir.
STO’ga rag’barlikning asosiy shakli maxsus STO” darslaridir, u erkin dars hisoblanadi. STO’ darslarida o’quvchilarning kitobxonlik kiznkishlari, bilim doirasi, estеtik taassurot, badiiy obrazlarni idrok etishi, ijodi rivojlanadi, faol kitobxonga xos kunikma va malakalar rivojlanadi.
STO’ darslariga quyiladigan talablar:
-har bir darsni kirish so`xbati bilan boshlash;
- har bir darsda o’quvchilar o’qigan kitoblar asarlarni hisobga olish;
- har bir darsda o’qish uchun yangi asarlar tavsiya qilish;
- har bir darsda o’qilgan asar yuzasidan so`xbat mеtodida tahlil ishlarini amalga oshirish;
o’qilgan asarlar yuzasidan kurgazmalar tayyorlash, asarga taqriz yozish, asar muallifi xasida ma’lumotlar tuplash, albomlar tayyorlash, kitobxonlik kundaligini yuritish;
- har bir darsda tahlil qilingan asarlar yuzasidan umumlashtiruvchi, yakunlovchi so`xbat uyushtirish.
STO’ darlariniig mo`xim vazifalari:
-asar o’qish asar tanlashda o’quvchida mustaqillikni tarbiyalash, buning uchun mustaqil bajarish uchun topshiriqlar bеrish;
-qiziqarli mashq turlaridan foydalanish, eng yaxshi insholarni, taqrizlarni, yozuvchi haqida to’plangan ma’lumotlarni o’qitishg «Tеz aytish», «Topishmoklar topish», «Ifodali o’qish», «Maqollar aytish musobaqasi», «Ertak to’qish», «Bilimdonlar anjumani», konku rеlar tashqil qilish, muayyan mavzular bo’yicha savol javoblar uyushtirish, uyin tarzidagi ish turlaridan foydalanish zarur.
STO’ ning yillik taqvim rеjasini tuzish. Bunda N.N.Svеtlovskaya ishlab chihеn STO’ bosqichlariga rioya qilish, STO’ga rahbarlikning yordamchi shakllariga :
1.Kitobii targ’ib qilish. STO’ ga tavsiya qilinadigan asarlar ruyxati sinfga yoki maktabning maxsus joyiga osib qo’yiladi,ular vaqti-vakti bilan yangilanib turiladi, gurgazmalar tashqil qilinadi.O’qituvchi maxsus so`xbatlar uyushtiradi.
2.Yakka tartibdagi yordam va kundalik tеkshiruv. O’quvchi o’qigan kitoblari yuzasidan so`xbat uyushtiriladi, o’qigan kitoblar hisobga olinadi.Shaxsiy fikrlar aniklanadi, uy kutubxonalari bilan tanishiladi, ota—onalari bilan so`xbatlashiladi.
3.STO’ yuzasidan ommaviy ishlar:adabiy ertaklar, viktorinalar, yozuvchilar bilan uchrashuvlar, adabiy ekskursiyalar ular uchun maxsus tayyorlaniladi.
4.Kutubxonaga yozilish. 1-sinf o’quvchilari o’qituvchining ro`xsati bilan, tavsiyasi bilan kutubxonaga a’zo bo`ladi.
5«O’quvchilarning o’qiganlarini hisobga olishda ularning kitobxonlik kundaligidan foydalanish.
1~sinf o`quvchilari 2-yarim yillikdan boshlab kitobxonlik kundaligiga yozuvchining ismi, familiyasi va kitob nomini yozadi. 2-sinfda esa unga nashr etilgan joyi va yilini qo’shib yozadilar. 3-sinfda o’qigan kitobiga taqriz yozadi, o’z mulox,azalarini yozadi.
