Teodolit yo’li punktlarini joyda belgilash.
Teodolit yo’li punktlarini joyda belgilash.Imorat tushgan territoriyalarda teodolit yo‘li punktlari metall qoziq, metall truba yoki rele bo‘lagi qoqib belgilanadi. Punktning nomeri va undan shu erdagi eng yaqin ob’ektgacha bo‘lgan masofa shu joydagi devor, bino, yoki boshqa ob’ektlarga yozib qo‘yilsa, punktni topish osonlashadi. Teodolit yo‘li punktlarini joyda belgilab ketayotganda bu punktlar joylashgan territoriyaning xomaki plani xam chizib boriladi.
O‘zlashtirilmagan joylarda teodolit yo‘li punktlari metall truba, yog‘och ustun qoqib belgilanadi. Teodolit yo‘li mustaqil shaxobcha ko‘rinishida o‘tkazilsa, uning har beshinchi punkti poligonometriya reperi yoki grunt reperi bilan belgilanadi. Grunt reperining atrofi uchburchak yoki to‘rtburchak shaklida kovlab belgilab qo‘yiladi.
Tafsilotni planga olish Tafsilotlarni planga olish teodolit yo‘li punktlardan bajariladi. U har bir tafsilot nuqtalari va konturlari joylashishini ma’lum masshtabda planga tasvirlashni o‘z ichiga oladi.
Koordinatalar usuli. Tafsilotlarni planga olish teodolit yo‘li tomoniga nisbatan bajariladi. Tafsilot nuqtalarining joylashishi to‘g‘ri burchakli koordinatalar bilan aniqlaydi. Bunda absissa o‘qi qilib yo‘l tomonning yo‘nalishi, ordinata o‘qi qilib yo‘l tomoniga perpendikular yo‘nalishi olinadi.
Abssissa o‘qi qilib 2-3 va 3-4 tomon qabul qilingan. Nuqtalar d,e, f ni joylashinini aniqlash uchun o‘sha nuqtalardan 2-3 tomonga perpendikulyar o‘tkaziladi. 2 nuqtani koordinata boshi deb qabul qilib, undan perpendikular asosiga bo‘lgan kesma-abssissa va perpendikulyarning o‘zi – ordinata o‘lchanadi. Xuddi shunday qilib g nuqtaning joyi ham 3-4 tomonga nisbatan aniqlanadi. Ordinata usulida olingan nuqtalar teodolit yo‘li tomonlari bo‘yicha.
Chiziqli kesishtirishi usuli. Nuqtaning joyi tomonlari o‘lchangan uchburchakning uchini aniqlashdek bajariladi. 9.3.shaklda V va S nuqtalar 3-V, 3-S, 4-V, 4-S masofani 3-4 tomonga nisbatan o‘lchash orqali aniqlangan. Planda V va S nuqtalarni tasvirlash uchun 3V4 va 3S4 uchburchaklar tomonlarini plan olish masshtabida sirkul bilan o‘lchab qo‘yiladi. Teodolit yo’li punktlarini joyda belgilash.
Taxeometrik s’yomkaning mohiyati. Planga joyning tafsilotlari bilan relefi tushirish topografik plan olish deyiladi. Taxeometrik va menzulaviy plan olish topografik plan olishning o‘zginasidir. Taxeometriya so‘zini o‘zbekcha tarjima qilsa «tezo‘lchash» ma’nosini anglatadi. Taxeometrik plan olishda gorizontal va vertikal plan olish bir vaqtning o‘zida vertikal aylanaga ega bo‘lgan taxeometr-teodolit bilan bajariladi.
Nuqtalarning planli o‘rni gorizontal burchak va masofa bilan, uning nisbiy balandligi trigonometrik nivelirlash orqali aniqlanadi. Taxeometrik plan olish o‘rtacha murakkab tafsilotga va relefi yaxshi formaga ega bo‘lgan joylarda qo‘llaniladi.
