Yer osti kommunikatsiyalari to’g’risida umumiy ma’lumotlar.
Yer osti kommunikatsiyalari to’g’risida umumiy ma’lumotlar. Yer osti kommunikatsiyalarining turlari. Hozirgi zamon sanoat va fuqaro inshootlari katta tarmoqli yer osti kommunikatsiyalari bilan xarakterlanadi. Yer osti kommunikatsiyalarini texnik ro‘yhatga olishda, ya’ni joyning kadastrini barpo etishda ularni barcha o‘zgarish va qo‘shimchalari bilan aniq va to‘liq tasvirlangan plani kerak bo‘ladi.
Geodezik o‘lchashlar nuqtai nazaridan barcha yer osti kommunikatsiyalarini uch turga bo‘lish mumkin.
1.O‘zioqar quvur o‘tkazgichlar-ifloslangan suvlarni tozalash inshootlariga yuboradi. Ular 600mm va undan katta diametrli quvurlardan quriladi. Bu turdagi kommunikatsiyalarga drenajlarni ham kiritish mumkin.
O‘zioqar quvur o‘tkazgichlarni yotqizishda loyihaviy nishabliklarga katta ahamiyat beriladi, nishablikning eng kichik qiymati 200 mm diametrli quvur uchun 0,003-0,001 va 1250mm va katta diametrli quvurlar uchun 0,0005 ni tashkil etishi kerak.
- Bosimli quvur o‘tkazgichlar- metal quvurlardan yasalgan bo‘lib, suyuq va gaz mahsulotlari bosim ostida oqiziladi.
- Kabel tarmoqlari – elektr bilan ishlovchi transportlar va yoritish uchun ishlatiladigan yuqori va past kuchlanishli kabellar hamda telefon va telegraf aloqasi, radioeshittirish, signallashtirish uchun ishlatiladigan tarmoqlarga bo‘linadi.
Plan olish usullari. Eng sodda va shu bilan birga eng aniq va ishonchli plan olish usullaridan biri, zovurlarga yotqizilgan yer osti kommunikatsiyalarini ijroiy planini olish hisoblanadi. Planda burilish burchak uchlari, quduqlar va boshqa xarakterli nuqtalar geodezik asos punktlariga yoki inshoot o‘qlariga bog‘lanadi. Balandlik hisobini aniqlash uchun quvur o‘tkazgich nivelirlanadi.
Ijroiy hujjatlar mavjud bo‘lmagan shahar hududlarida, yer osti kommunikatsiyalar planini tuzish uchun, shurflash usuli qo‘llaniladi, bir-biridan ma’lum masofalarda joylashgan chuqur bo‘ylama zovurlar qaziladi. Zovurlar joyda quvur o‘tkazgichlar va kabellar zarar etkazmagan holda ehtiyotlik bilan qaziladi.
Induktivl qidirish asboblari. Yer osti kommunikatsiyalarini qidirishda ishlatiladigan barcha asboblar bir xil prinsipda tuzilgan va faqat sxemalari va texnik xarakteristikasi bilan farq qiladi. Ular ikkita blokdan tuzilgan bo‘ladi: uzatuvchi va qabul qiluvchi. Yer osti kommunikatsiyalarini qidirish usullari. Yer osti kommunikatsiyalari holatini induktiv asboblarda aniqlash bog‘langan va bog‘lanmagan usullarda bajarilishi mumkin.
Bog‘langan usul nisbatan aniqroq hisoblanadi. Bu usulda generator bevosita quvurga ulanadi va uning atrofida elektromagnit maydoni tashkil etiladi.
Generator ta’minlash manbaiga ulanadi va qabul qiluvchi qurilma yordamida, tovush eshitish yo‘li bilan yer osti kommunikatsiyalari o‘qlarini qidirish boshlanadi.
Agarda generatorni quvur yoki kabel o‘tkazgichga ulash imkoniyati bo‘lmasa, u holda qidiruv bog‘lanmagan usulda amalga oshirilishi mumkin. Bu usulning mohiyati shundan iboratki, generator kamida ikkita nuqtada erga sim orqali ulanadi, natijada quvur yoki kabel atrofida elektromagnit maydoni hosil bo‘ladi, bundan esa o‘z navbatida qidirish uchun foydalaniladi.
Bog‘lanmagan usulda eshitilish uzoqligi bog‘langan usuldagidan 2-4 marta kam bo‘ladi. Bu usulning aniqligi kam hisoblanadi, shuning uchun bog‘lanmagan usul asosan kommunikatsiyalarning dastlabki holatini aniqlashda qo‘llaniladi. Yer osti kommunikatsiyalari to’g’risida umumiy ma’lumotlar.
Muallif: A. Ganiyev.
